Fraudepreventie in de volkshuisvesting: een gezamenlijke verantwoordelijkheid

De druk op de woningmarkt is hoog, en dat brengt onbedoeld ook risico’s met zich mee. Woningzoekenden die met wanhoop zoeken naar een woning, medewerkers met toegang tot gevoelige systemen en een complexe wet- en regelgeving maken het speelveld voor woningcorporaties uitdagend. Voor Maaskoepel en haar aangesloten woningcorporaties is het voorkomen en bestrijden van fraude dan ook een belangrijk speerpunt. In samenwerking met ISP wordt er sinds 2020 intensief gewerkt aan bewustwording, onderzoek en preventie. 

We spraken hierover met Annemarieke van Ettinger van Maaskoepel, de federatie van woningcorporaties in de regio Rotterdam, en Evert Slaman van ISP, specialist in integriteitsonderzoek en veiligheidsvraagstukken.  

Fraude is er niet altijd, maar de kans is er altijd.

Annemarieke benadrukt dat de uitdagingen in de sector verder gaan dan fraude door medewerkers. Ook woningzoekenden en huurders kunnen betrokken zijn bij onregelmatigheden. “Daarom is het essentieel dat we breed blijven kijken. Betrouwbaarheid en transparantie in het toewijzingsproces zijn cruciaal voor het vertrouwen in het systeem.” 

Maaskoepel is een samenwerkingsverband van 22 woningcorporaties in de regio Rotterdam. Al deze corporaties maken gebruik van één centraal bemiddelingssysteem. “Integriteit binnen dat systeem is van groot belang,” aldus Annemarieke. “Als daar iets misgaat, raakt dat direct het vertrouwen in de hele sector.” 

Een betrouwbare, externe blik

De samenwerking met ISP begon met een concreet vermoeden van fraude. Al snel werd duidelijk dat ISP meer kon bieden dan alleen onderzoek. “Zo leerden ze de systemen kennen, de mensen en de processen. Dat maakt de samenwerking efficiënt en waardevol,” vertelt Annemarieke. “De relatie is door de jaren heen gegroeid.” 

Evert benadrukt het belang van een onafhankelijke en objectieve blik. “Wij kijken met ‘gezond wantrouwen’ naar signalen. Niet om te beschuldigen, maar om zorgvuldig vast te stellen wat er speelt.” 

Van signaleren naar voorkomen 

Wat begon als reactieve inzet, is inmiddels uitgegroeid tot een samenwerking waarin preventie centraal staat. “ISP helpt ons actief bij het vergroten van de bewustwording binnen corporaties. Denk aan het aanpassen van bevoegdheden, het bewust maken van risico’s en het mee-ontwikkelen van controles,” aldus Annemarieke. 

Een mooi voorbeeld daarvan is de pilot met de Belastingdienst waarin inkomensverklaringen digitaal worden gecontroleerd via DigiD. “Dat voorkomt vervalsing en vermindert de administratieve druk voor woningzoekenden.“ 

Fraudesignalen uit de praktijk 

In de praktijk zijn er verschillende vormen van fraude aan het licht gekomen: 

• Medewerkers die inschrijfdata aanpassen 

• Valse inkomensverklaringen door woningzoekenden 

• Pogingen tot beïnvloeding van de wachtlijst via betaling 

• Opgelicht worden via externe aanbieders op sociale media 

Als je klem zit in de wooncrisis, is de verleiding tot fraude soms groot. Maar dat betekent niet dat we het mogen accepteren. Juist dan moeten we waakzaam zijn. 

Samen sterk voor een veilige sector 

“Wat onze samenwerking met ISP uniek maakt, is dat zij meebewegen met onze vraagstukken,” vertelt Annemarieke. Ze zijn er niet alleen als er brand is, maar juist ook in het voortraject. Ze kijken met een andere bril naar onze werkelijkheid, en dat is van grote waarde. 

Evert vult aan: Het is voor ons prettig om betrokken te zijn bij het hele traject, van signalering tot preventie. Dat zorgt voor continuïteit en vertrouwen. 

Kijkend naar de toekomst 

De samenwerking tussen International Security Partners en Maaskoepel is een voorbeeld van hoe integriteit, kennisdeling en bewustwording leiden tot concrete resultaten. “Ik prijs mij gelukkig als ik kijk naar hoe weinig er uiteindelijk wordt gefraudeerd ondanks de grote druk in de sector,” sluit Annemarieke af. Een resultaat waar beide partijen trots op mogen zijn.